دستاوردهای دارویی کپسایسین فلفل تند
فلفل تند
منبع بسیار خوبی از ترکیبات فیتوشیمیایی مانند انتوسینین ها، ویتامین ها، اسیدهای
فنولی، فلاونوئیدها، کاروتنوئیدها و کپسایسینوئیدها است. این ترکیبات از
فوائد دارویی فراوان از قبیل فعالیت آنتی اکسیدانی، ضد التهابی، ضد میکروبی، ضد دیابت
نوع 2، ضد چاقی، حفاظت در برابر هايپرکلسترولمي و کاهش شدت بیماری های قلبی عروقی
آترواسکلروتیک برخوردار هستند [1].
دلیل تندی بسیاری از ارقام فلفل، وجود کپسایسینوئیدها در آنهاست که به عنوان
آگونیست اولیه برای گیرنده وانیلوئیدی (به ویژه نوع 1) عمل می کند و حس
گرما و سوزش ناشی از تندی را موجب می شود، اگرچه همه اثرات زیست شناختی کپسایسینوئیدها
منحصر به گیرنده های وانیلوئیدی نیست. فراوان ترین عضو این دسته از ترکیبات کپسایسین
نام داشته که یک آلکلوئید بی رنگ، بی بو و بلوری مایل به مومی است که چربی دوست
بوده و در آب حل نمی شود.
ویژگی های دارویی
کپسایسین به عنوان یک ترکیب دارویی بیشتر برای اثر ضد درد و ضد
التهاب شناخته می شود. نوروپاتی دیابتی، ورم مفاصل و اختلالات پوستی تنها
تعدادی از بیماری هایی است که در آنها کپسایسین کارایی بالقوه ای در درمان درد از
خود نشان می دهد. علاوه بر این، این ماده آنتی اکسیدان از توانایی ضد سرطانی
مناسبی در برابر سرطان های پروستات، ریه و مثانه برخوردار است. همچنین، میزان پاسخ
دهی به داروهای شیمی درمانی را افزایش می دهد [2].
جالب است بدانید که اثر آنتی اکسیدانی کپسایسینوئیدها مشابه سایر ترکیبات فنولی
فلفل است [3].
عصاره تند و تیز فلفل تاکنون توجه بسیاری از محققان را در زمینه زیست
پزشکی به خود معطوف ساخته است. مثلاً براساس گزارش های جدید:
- کپسایسینوئیدها از قابلیت مهار انتقال آمیزشی پلاسمیدها و رشد باکتری
برخوردار بوده و مانع مقاومت آنتی بیوتیکی باکتری اشریشیا کلی می شوند.
همچنین در ترکیب با سیپروفلوکسازین اثر بازدارندگی داشته و از مقاومت استافیلوکوک
اورئوس در برابر نورفلوکسازین جلوگیری می کنند [4].
- کپسایسینوئیدها با اثر بازدارندگی روی آنزیم گزانتین اکسیداز به بهبود
بیماری های مرتبط با اوره مانند نقرس کمک می کنند [5].
- کپسایسینوئیدها موجب کاهش آسیب مخاطی معده ناشی از مصرف
داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی و الکل می شوند [۶].
بر خلاف مزایای دارویی متعدد، مصرف خوراکی کپسایسین به خاطر طبیعت
تند آن اثرات جانبی ناخوشایندی از قبیل درد معده، عرق، زخم معده و ریزش اشک
از چشم به دنبال دارد که موجب عدم تمایل بیماران به ادامه روند درمان می شود. یک
راه حل مناسب برای این مشکل استفاده از مشتقات طبیعی یا سنتزی کپسایسین است.
خاصیت ضد سرطانی
فعالیت ضد سرطانی کپسایسین به مکانیزم هایی از قبیل
فعال سازی روند مرگ سلولی، مهار عوامل مولد تقسیم سلولی و جلوگیری از تنفس میتوکندریایی،
رگ زایی تومور و دگردیسی مربوط می شود. همچنین، این ترکیب سلول های سرطانی را نسبت
به اثر آپوپتوزی (مرگ برنامه ریزی شده سلول) برخی از داروهای شیمی درمانی
(مثلاً تا سه برابر برای سیس پلاتین در کنار کاهش عوارض کلیوی آن) حساس می کنند [7].
تاکنون کپسایسینوئیدهای مختلفی جهت تعیین میزان ضد سرطان
بودن با حداقل اثرات جانبی سنجیده شده اند. بسیاری از این ترکیبات نتایج امیدبخشی
برای پیشگیری و درمان سرطان های مجرای صفراوی، ریه، پروستات،
پانکراس، سینه، پوست، معده، کلیه، دهان و کبد نشان داده اند [8].
ضد سرطان یا سرطان زا؟
همانطور که اشاره شد، کپسایسین آنتی اکسیدانی با خواص ضد
سرطانی است ولی چرا حالا از سرطان زا بودن آن صحبت می شود؟ چطور فلفل می تواند هم
ضد سرطان باشد و هم سرطان زا؟ آیا این رفتار دوگانه کپسایسین به طبیعت سرطان بستگی
دارد یا خود این ماده مولد تومور است؟
کپسایسین با وجود فوائد دارویی دارای خاصیت جهش زایی نیز
بوده و میزان زیست پذیری و تکثیر سلول های سرطان را افزایش می دهد. سرطان
پروستات بیشترین پیروی را از این مکانیزم دارد. به همین ترتیب، کرم های حاوی
کپسایسین که به صورت بالینی به واسطه خاصیت بی حس کردن اعصاب توسط این ترکیب به
عنوان ضد درد مصرف می شوند، بدون عارضه نبوده و احتمال بروز سرطان پوست را
به همراه دارند [9].
از جمله گزارش های دیگری نیز مبنی بر پیشرفت سرطان های
مثانه، روده بزرگ و پوست و گسترش دگردیسی سرطان پستان به ریه و قلب در نتیجه مصرف
بیش از حد کپسایسین گزارش شده است [7]. همچنین، از نظر آماری محققان دریافته
اند که بین مصرف فلفل تند و سرطان معده ارتباط وجود دارد [9].
با وجود این، در استنادهای مربوط به سرطان زایی کپسایسین
ابهامات و گزارش های متناقض زیادی دیده شده و از نظر بالینی به طور کامل بررسی
نشده اند. به هر حال، بهتر است جانب احتیاط را رعایت کرده و از زیاده روی در
مصرف فلفل تند خودداری شود.
آفت کش طبیعی
استفاده روز افزون از آفت کش های شیمیایی که برای سلامتی
انسان و محیط زیست زیان آور بوده و حتی به دلیل مقاومت آفات نسبت به
آنها نیاز به مصرف این ترکیبات سنتزی در حال افزایش است. بنابراین، استفاده از آفت
کش های طبیعی برای مقابله با چنین مسائلی مناسب هستند.
کپسایسینوئیدها نقش بسیار مهمی در سیستم دفاعی فلفل
برای مقابله با گیاه خواران از میکروارگانیسم ها گرفته تا قارچ ها، حشرات و
پرندگان ایفا می کند. در این میان شته به عنوان حشره گیاه خواری که به دلیل
تغییرات جهانی آب و هوا جمعیت رو به رشدی هم دارد، با قرار گرفتن در معرض کپسایسینوئیدها
دچار مسمومیت شده و کارایی این ماده را به عنوان یک آفت کش طبیعی تأیید می کند [10].
مزه فلفل کبابی یا خواص فلفل خام؟
فلفل به عنوان یکی از پرمصرف ترین مواد غذایی بعد از اینکه
از آمریکا به سایر نقاط جهان معرفی شد، جایگاه خود را در فرهنگ غذایی ملل مختلف
بدست آورد.
در بین انواع دستورالعمل های آشپزی، پختن نقش مهمی
در تغییر ترکیبات فلفل ایفا می کند ولی میزان آن در ارقام مختلف متفاوت است. علت
آن می تواند به تفاوت در ضخامت پوست و تغییرات فیزیولوژیکی طی عمل
آوری که بر میزان نفوذپذیری میوه در برابر گرما تأثیرگذار است، مربوط باشد.
در هر صورت، فارغ از رقم و رنگ میوه پختن فلفل چه با کباب
کردن چه به شکل جوشاندن یا هر روش دیگری در کنار سایر آنتی اکسیدان ها مقداری از کپسایسین
گیاه را از بین می برد [1].
ضمن این که خاصیت آنتی اکسیدانی عصاره فنولی فلفل قرمز بیشتر
از فلفل سبز است [3]، به دلیل تفاوت های مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی میان ژنوتیپ
های مختلف فلفل، با توجه رقم گیاه و سن میوه (که دارای بیشترین سهم از محتوای کپسایسین
گیاه است) نوع و مقدار مواد غذایی آن از جمله کپسایسینوئیدها متغیر است. بعلاوه،
فلفل هایی که در خاک سرشار از نیترات و در محیط های دارای نور، دما
و کربن دی اکسید فراوان رشد می کنند، مقادیر بیشتری از کپسایسینوئیدها را
تولید می نمایند [11].
منابع
[1]
M. Hamed, D. Kalita, M. E. Bartolo, and S. S. Jayanty, “Capsaicinoids,
Polyphenols and Antioxidant Activities of Capsicum annuum: Comparative Study of
the Effect of Ripening Stage and Cooking Methods,” Antioxidants, vol. 8, no. 9,
p. 364, Sep. 2019. doi:10.3390/antiox8090364
[2] J. R. Friedman, “Potential Applications of Capsaicinoids
in Small Cell Lung Cancer Therapy,” Theses, Dissertations and Capstones, 1226,
2019. https://mds.marshall.edu/etd/1226/
[3] M. Materska and I. Perucka, “Antioxidant Activity of
the Main Phenolic Compounds Isolated from Hot Pepper Fruit (Capsicum
annuumL.),” Journal of Agricultural and Food Chemistry, vol. 53, no. 5, pp.
1750–1756, Mar. 2005. PMID: 15740069 doi: 10.1021/jf035331k
[4] B. O. Oyedemi, E. M. Kotsia, P. D. Stapleton, and S.
Gibbons, “Capsaicin and gingerol analogues inhibit the growth of
efflux-multidrug resistant bacteria and R-plasmids conjugal transfer,” Journal
of Ethnopharmacology, vol. 245, p. 111871, Dec. 2019. doi: 10.1016/j.jep.2019.111871
[5] S. Misuna, N. Srichana, K. Choojit, B. Puttanu, ” Phenolic compounds, in
vitro antioxidant activity and potential inhibitory action against xanthine
oxidase from five chilli pepper extracts,” The 2019 Pure and Applied Chemistry
International Conference. PDF
[6] M. Kuzma, K. Fodor, A. Almási, G. Mózsik, T. Past,
and P. Perjési, “Toxicokinetic Study of a Gastroprotective Dose of Capsaicin by
HPLC-FLD Method,” Molecules, vol. 24, no. 15, p. 2848, Aug. 2019. doi:10.3390/molecules24152848
[7] J. R. Friedman et al., “Capsaicinoids enhance
chemosensitivity to chemotherapeutic drugs,” in Advances in Cancer Research,
Elsevier, 2019, pp. 263–298. doi: 10.1016/bs.acr.2019.05.002
[8] J. R. Friedman et al., “Capsaicinoids: Multiple
effects on angiogenesis, invasion and metastasis in human cancers,” Biomedicine
& Pharmacotherapy, vol. 118, p. 109317, Oct. 2019. doi: 10.1016/j.biopha.2019.109317
[9] A. M. Bode and Z. Dong, “The Two Faces of Capsaicin,”
Cancer Research, vol. 71, no. 8, pp. 2809–2814, Apr. 2011. doi:10.1158/0008-5472.CAN-10-3756
[10]
J. L. Claros Cuadrado, E. O. Pinillos, R. Tito, C. S. Mirones, and N. N.
Gamarra Mendoza, “Insecticidal Properties of Capsaicinoids and Glucosinolates
Extracted from Capsicum chinense and Tropaeolum tuberosum,” Insects, vol. 10,
no. 5, p. 132, May 2019. doi:10.3390/insects10050132
[11] M. L. Arce-Rodríguez and N. Ochoa-Alejo,
“Biochemistry and molecular biology of capsaicinoid biosynthesis: recent
advances and perspectives,” Plant Cell Reports, vol. 38, no. 9, pp. 1017–1030,
Apr. 2019. doi: 10.1007/s00299-019-02406-0
نظرات
ارسال یک نظر