ویژگی هایی دارویی پوست سیب در برابر سرطان و فشار خون

چرا باید سیب را با پوست بخورید؟

سیب سرخ با آن طعم شیرین و معطر خود اگر بدون پوست باشد، لذت خوردنش دو چندان می شود. ولی آیا می دانستید پوست کندن آن به قیمت دور ریختن یک داروخانه ضد سرطان و ضد فشار خون تمام می شود؟

سیب میوه ای غنی از ترکیبات فیتوشیمیایی است که مصرف آن با کاهش خطر ابتلا به برخی از سرطان ها، بیماری های قلبی، آسم و دیابت در ارتباط است. این میوه با برخورداری از خاصیت آنتی اکسیدانی قوی از تولید مثل سلول های سرطانی و اکسایش چربی جلوگیری کرده و کلسترول خون را کاهش می دهد. عوامل این مزیت برجسته، نه ویتامین ث که تنها 4/0 درصد در فعالیت آنتی اکسیدانی سیب سهم دارد (ولف و همکاران،2003)، بلکه ترکیباتی همچون کوئرستین، کاتچین، فلوریدزین و کلروژنیک اسید هستند که بجز مورد آخر مقدار آنها در پوست سیب بسیار بیشتر از گوشت آن است. به عبارت دیگر، اگرچه هر 100 گرم سیب تنها 5/7 میلیگرم ویتامین ث دارد، ولی همین مقدار سیب به اندازه 1500 میلیگرم ویتامین ث خاصیت آنتی اکسیدانی نشان می دهد.

در واقع، غلظت مواد فیتوشیمیایی در پوست و گوشت میوه متفاوت هستند؛ به طوری که پوست سیب بسته به رقم گیاه 2 تا 6 برابر محتوای فنولی و 2 تا 3 برابر (در برخی منابع تا 4 برابر) مقدار فلاونوئید بیشتری از گوشت آن دارد؛ در نتیجه فعالیت آنتی اکسیدانی پوست سیب 2 تا 6 برابر بیشتر است (بویر و همکاران، 2004). حالا می دانید که نباید پوست سیب را به همین راحتی دور بریزید، ولی این خواص آنتی اکسیدانی بیشتر چه فایده ای برای بدن دارد؟

منشأ فعالیت آنتی اکسیدانی در پوست سیب

به منظور درک بهتر اثرات زیست پزشکی سیب باید در نظر داشته باشید که ترکیب اجزای فیتوشیمیایی می تواند عامل فعالیت آنتی اکسیدانی در کل سیب باشد. ولی به طور جداگانه، ترکیبات فلاونوئیدی مانند پروسیانیدین ها، کاتچین، اپی کاتچین، کوئرستین، گوآیژاورین، هایپروزید و ایزوکوئرستین به همراه ترکیبات فنولی نظیر فلوریزین، کافئیک اسید، فرولیک اسید و کلوروژنیک اسید هستند که با جلوگیری از تولید رادیکال های آزاد از پرواکسیدازها فعالیت بالقوه آنتی اکسیدانی دارند. در این میان کافئیک اسید با غلظت موثر 7/5 میکرومولار بیشترین اثر آنتی اکسیدانی را نشان می دهد. پس از آن کوئینیک اسید و کوئرستین به ترتیب با غلظت موثر 63/7 و 95/7 میکرومولار در رده های بعدی قرار می گیرند (هه و همکاران،2008).

جلوگیری از پیشرفت سرطان

بسیاری از تری ترپنوئیدهای مشتق شده از پوست سیب مخصوصاً اورسون (تری ترپنوئید غالب در پوست سیب) اثرات بالقوه ای در جلوگیری از تولید مثل سلول های سرطانی کبد، سینه و روده بزرگ دارد. به هر حال، اثربخشی پوست سیب روی این سرطان ها منحصر به اورسون نمی شود اما با توجه به گزارش های موجود، این تری ترپنوئیدها هستند که عناصر ضد سرطانی پوست سیب بشمار می روند به طوری که (هه و همکاران،2007):

• در کبد، کوئرستین و ایزوکوئرستین به عنوان اجزای کوچکی از پوست سیب از تولید مثل سلول های سرطانی جلوگیری می کنند. 3-اپی کوروسولیک اسید نیز با غلظت موثر 5/10 میکرومولار بیشترین تأثیر منفی را روی تولید مثل سلول های سرطان کبد می گذارد. همچنین، این ترکیب سمیت سلولی خوبی نسبت سرطان کبد نشان می دهد.
• در سینه، ترکیبات 3-اپی کوروسولیک اسید و ماسلینیک اسید به همراه گروه های کومارویل و پارا-کومارویل اکسی در ساختار خود در کنار خود 3-اپی کوروسولیک اسید از سرعت تولید مثل سلول های سرطان سینه می کاهند.
• در روده بزرگ، همه تری ترپنوئیدها از شیوع سرطان روده بزرگ جلوگیری می کنند ولی ماسلینیک اسید (با یا بدون کومارویل و پارا-کومارویل اکسی) و 3-اپی کوروسولیک اسید بیشترین فعالیت ضد سرطانی را در این اندام دارند.

کاهش فشار خون

پلی فنول های موجود در سیب تأثیر مثبتی بر پارامترهای چربی خون، فشار خون و عوامل اندوتلیال دارند. با این وجود، پوست سیب بسیار بیشتر از گوشت آن اثر کاهندگی روی فشار خون می گذارد. در مورد چربی خون نیز، پوست سیب به میزان 34 درصد از اکسایش کلسترول بد خون جلوگیری می کند، در حالی که خود میوه تنها تا 21 درصد این مزیت را دارد. پوست سیب هم راستا با مهار تولید کلسترول بد خون به افزایش غلظت کلسترول خوب کمک می کند (بویر وهمکاران، 2004)؛ در نتیجه به طور قابل توجهی خطر تصلب شریان را کم می کند.

علاوه بر رهایی از مشکلات عروقی ناشی از کلسترول بد، پوست سیب از پرفشاری خون و سایر اختلالات اندوتلیالی مرتبط با کمبود نیتریک اکساید و افزایش اندوتلین (که موجب انقباض عروقی شدید، پاسخ پیش التهابی، اثرات جهش زایی، تشکیل رادیکال های آزاد و فعالسازی پلاکت ها می شود) که نقش مهمی در هموستاز عروقی دارند، نیز جلوگیری می کند (تیان و همکاران، 2017).

از عوامل دیگر پر فشاری خون میزان بالای قند در آن است. پوست سیب نه تنها افزایش قند خون و مقاومت به انسولین ناشی از گونه های فعال اکسیژن را مهار می کند، بلکه تا 43 درصد میزان ترشح انسولین را افزایش می دهد. البته عملکرد آن نسبت به انسولین اختلافی با خود سیب ندارد (یاسین و همکاران، 2017).

در بین فنول ها و فلاونوئیدهایی که در این زمینه دخالت می کنند، کوئرستین خطر ابتلا به دیابت نوع دو را کاهش می دهد، فلوریزین با اثر سمیت سلولی و پرواکسیدانی خود به درمان دیابت کمک می کند و هایپروزید پاسخ های التهاب عروقی ناشی از قند خون بالا را به عنوان یک عامل مهم در آغاز و پیشرفت آترواسکلوروزیس کاهش می دهد.

در مطالب فوق روشن است که از میان آنتی اکسیدان های موجود در پوست سیب، تری ترپنوئیدها به واسطه تأثیری که روی چرخه رشد سلولی دارند مسئولیت مقابله با سرطان را بر عهده گرفته اند، حال آنکه عملکرد سایر ترکیبات فنولی به ویژه فلاونوئیدها به خاطر توانایی در مهار رادیکال های آزاد به کاهش فشار خون می انجامد.

با این اوصاف ضرب المثل قدیمی "یک سیب در روز دکتر را دور نگه می دارد" چندان اغراق آمیز به نظر نمی آید؛ البته برای سیبی که با پوست خورده شود.